Znasz to zdjęcie? Widok z okna w Le Gras. Od niego wszystko się zaczęło

Fotografia Josepha Nicéphore'a Niépce'a znalazła się na liście 100 fotografii, które zmieniły świat. Ranking przygotował prestiżowy magazyn "Life" w 2017 roku. Chociaż w XIX wieku praca wynalazcy nie była nawet uznawana za fotografię, zapoczątkowała prawdziwą rewolucję. Niépce był wynalazcą i trudno tu dopatrywać się artystycznej ekspresji. Mężczyzna raczej próbował znaleźć praktyczne zastosowanie nowej technologii.

"Joseph Nicephore Niépce umieścił cienką warstwę światłoczułej pochodnej fosforu na cynowej płytce, a następnie umieścił płytkę w camera obscura i postawił ją na parapecie, aby uzyskać długi czas naświetlania" - czytamy w opisie.

Twórca pierwszego w historii zdjęcia za życia nie doczekał się należnego mu uznania. Historia upomniała się o niego wiele lat po śmierci. Samo zdjęcie na długie lata zaginęło i zostało odnalezione dopiero w 1952 roku przez historyka fotografii, Helmuta Gernsheima - przez dziesiątki lat leżało zapomniane wśród rodzinnych pamiątek.

Niépce swoją technikę określał mianem heliografii, czyli "rysowania słońcem". Metoda wykorzystywała naturalne światło do tworzenia obrazów. Chociaż "Widok z okna w Le Gras" nie wygląda zbyt spektakularnie - widać jedynie zarys budynków i podwórze, to właśnie on otworzył erę fotografii.

Prace nad techniką Niépce rozpoczął na kilkanaście lat przed wykonaniem pierwszego zdjęcia - najprawdopodobniej w okolicach 1793 roku. Cel był jeden: utrwalić obraz za pomocą światła.

Od 1816 Niépce już na dobre zaczął eksperymentowanie związane z przetwarzaniem obrazów, które pozyskiwał z pomocą camery obscury. We wspomnianym roku udało mu się otrzymać negatywowy obraz widoku za oknem, ale nie potrafił go utrwalić nim stał się czarny. W ciągu kilkunastu lat mężczyzna wykorzystywał w tym celu rozmaite materiały i substancje. Jego wysiłki nie przynosiły jednak efektu.

Wszystko zmieniło się w 1826 roku. Niépce umieścił w camerze obscurze płytkę z pewteru, stopu opartego na cynie pokrytej asfaltem syryjskim (ang. bitumen of Judea - w Polsce używa się wymiennie nazw bitumin/bitumen i asfalt syryjski).

Następnie postawił urządzenie na parapecie swojego gabinetu - tytułowy "Widok z okna w Le Gras" przedstawia budynek gospodarski i pola widoczne z pracowni mężczyzny. Zdjęcie zostało wykonane na francuskiej prowincji, w Saint-Loup-de-Varennes. To miejscowość w regionie Burgundia - Franche - Comté, w departamencie Saona i Loara.

Błyszczący bitumin twardniał w jaśniejszych miejscach i oddawał światło. Z kolei nienaświetlone fragmenty odsłaniały cienie dzięki wypłukaniu olejkiem lawendowym.

Naświetlanie w pełnym słońcu trwało dość długo - mówi się, że 8-10 godzin lub nawet kilku dniach. Tutaj zdania są podzielone.

Joseph Nicephore Niépce w 1827 roku wybrał się do Anglii. Miał nadzieję, że uda mu się zaprezentować sześć heliograficznych płyt Royal Society. Niestety, nie był to najlepszy moment, gdyż instytucja była pochłonięta wewnętrznymi konfliktami. W efekcie zainteresowania pracami Niépce'a nie wykazał nikt.

Mężczyzna dwa lata później zaczął współpracować z Louisem Daguerre'em, który podejmował próby utrwalania obrazów. Był zafascynowany tym, jak udało się Niépce'owi utrwalić widok z okna. Początki współpracy nie były jednak obiecujące, ponieważ panowie byli wobec siebie dość nieufni.

W 1829 podpisali umowę o współpracy, w ramach której mieli doskonalić heliografię i próbować przedstawić technikę szerszej publiczności. W korespondencji stosowali szyfr, aby informacja o wynalazku nie trafiła w niepowołane ręce. Jednakże dla Daguerre'a najważniejszy i tak był jego własny wynalazek, czyli diorama. Twierdził też, że badania, które w zasadzie prowadził wyłącznie Niépce, są ich wspólnym dziełem. Wszystko przerwała niespodziewana śmierć Niépce'a w 1833 roku.

Daguerre zaczął sam udoskonalać technikę. Sześć lat po śmierci autora "Widoku z okna w Le Gras" artysta zaprezentował dagerotypię. Został nazwany jej autorem, a Francja kupiła kupiła prawa do techniki w zamian za przyznanie dożywotnich rent dla Daguerre'a i syna Niépce'a. Niedługo później Daguerre zaprezentował publikację poświęconą dagerotypowi i dioramie, w której całkowicie pominął wkład Niépce'a.

Isidore Niépce w odpowiedzi wydał własną historię wynalazku, którego autorem określił swojego ojca. Pomimo tych prób, to Daguerre zapisał się w historii jako pionier fotografii. Niépce przez lata był znany wyłącznie wąskiemu gronu miłośników fotografii. 

Dopiero po latach Helmut Gernsheim przywrócił nazwisko Niépce'a do kart historii. Zweryfikował autentyczność "Widoku z okna w Le Gras" i postulował, aby to 1826 rok uznać za początek fotografii, a nie 1839 (w którym ogłoszono dagerotypię). 

Oryginał znajduje się obecnie w Harry Ransom Humanities Research Center na Uniwersytecie Teksańskim w Austin.

We francuskim Chalon-sur-Saône w 1972 roku powstało natomiast muzeum poświęcone Niépce'owi. Odwiedzający mogą zobaczyć kolekcję rzadkich fotografii i ponad 6 tys. aparatów fotograficznych. Oprócz tego można oglądać wczesne aparaty należące niegdyś do Niépce'a i Daguerr'a. Instytucja posiada też kolekcję pierwszych kolorowych fotografii, fotochromów z 1868 roku, jak i wczesne aparaty panoramiczne Kodak i Globuloscope.

Jeśli lubisz być na bieżąco z trendami i tematami, które naprawdę mają znaczenie, Styl Interia to dobre miejsce na dalszą lekturę. Zajrzyj po więcej artykułów i wybierz coś dla siebie.