Nadchodzi "era królowych"
Druga połowa XXI wieku może być w Europie "erą królowych", ponieważ kobiety zasiądą na pięciu tronach: Hiszpanii, Szwecji, Norwegii, Niderlandów i Belgii. Na dziesięć europejskich państw monarchicznych dziewięć uznaje prawo córek do dziedziczenia korony, a jedynie Liechtenstein trwa przy męskiej primogeniturze, a właściwie trwał, ponieważ 15 sierpnia 2026 roku Liechtenstein przyjął zmianę w prawie sukcesyjnym dotyczącym tytułu książęcego.
Obowiązującą do tej pory primogeniturę męską, która pozwalała dziedziczyć tron wyłącznie najstarszemu męskiemu potomkowi, zastąpi primogenitura absolutna. W praktyce oznacza to, że rolę głowy państwa będzie przejmowało najstarsze dziecko księcia i księżnej - niezależnie od płci.
Zobacz również:
15 sierpnia. Święto Narodowe Liechtensteinu
Historyczną dla Liechtensteinu decyzję nieprzypadkowo ogłoszono 15 sierpnia 2026 roku. Obywatele tego kraju obchodzą wówczas Święto Narodowe, które łączy się z celebracją Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.
Święto Narodowe Liechtensteinu zostało ustanowione w 1940 roku, a więc podczas II wojny światowej. Miało ono być wyrazem jedności i przywiązania obywateli do państwa. Datę wybrano ze względu na bliskość dwóch ważnych wydarzeń: 15 sierpnia, czyli święta maryjnego, oraz 16 sierpnia, czyli urodzin ówczesnego władcy, księcia Franciszka Józefa II.
W 2026 roku władcy Liechtensteinu postanowili uczcić święto narodowe ogłoszeniem zmian w zasadach sukcesji, dopuszczających kobiety do dziedziczenia tronu.
Kto zasiądzie na tronie Liechtensteinu?
Wprowadzenie zasady primogenitury absolutnej nie wpłynie na kształt obecnej monarchii ani na jej funkcjonowanie w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat. Wynika to z faktu, że obecnie formalną głową państwa jest osiemdziesięciojednoletni książę Jan Adam II, który panuje od 13 listopada 1989 roku. Od 15 sierpnia 2004 roku obowiązki głowy państwa jako regent pełni jego syn, książę Alojzy.
Książę Alojzy (58 lat) ma z księżną Zofią Wittelsbach (księżniczką bawarską) czworo dzieci: Józefa Wacława (ur. 1995), Marię Karolinę (ur. 1996), Jerzego (ur. 1999) i Mikołaja (ur. 2000). Następnym w kolejce do tronu Liechtensteinu jest więc również mężczyzna, Józef Wacław.
Trzydziestojednoletni Józef Wacław nie ma jeszcze ani żony, ani dzieci, jednak to właśnie dla jego potomków zmiana ogłoszona 15 sierpnia 2026 roku będzie miała największe znaczenie. Jeśli jego pierwszym dzieckiem będzie córka, po raz pierwszy w historii Liechtensteinu zachowa ona pierwszeństwo w sukcesji przed ewentualnymi młodszymi braćmi i będzie mogła zasiąść na tronie.
Ostatni kraj w Europie
Liechtenstein słynie ze swojego konserwatyzmu. Kobiety w tym kraju uzyskały prawa wyborcze dopiero w 1984 roku. Było to ostatnie państwo w Europie, które dopuściło płeć żeńską do urn. Stało się to w wyniku referendum, a zmiana została przyjęta niewielką przewagą męskich głosów, ponieważ kobiety nie miały prawa wziąć w nim udziału.
Kobieta może odziedziczyć tron, ale…
Prawo do objęcia tronu przez kobietę Liechtenstein wprowadza również stosunkowo późno w porównaniu z innymi monarchiami konstytucyjnymi Europy. Primogeniturę absolutną Szwecja wprowadziła w 1980 roku, a Niderlandy w 1983, czyli w czasach, gdy kobiety w Liechtensteinie nie mogły nawet głosować. Możliwość objęcia tronu przez najstarszą córkę obowiązuje także w Norwegii od 1990 roku, a w Belgii od 1991 roku. Dania wprowadziła primogeniturę absolutną w 2009 roku, a Luksemburg w 2011 roku.
Kobiety mogą dziedziczyć tron Wielkiej Brytanii dopiero od XXI wieku
Ciekawym przypadkiem jest Wielka Brytania, gdzie królowa Elżbieta II zasiadała na tronie od 1952 roku, a panowanie władczyń, takich jak Elżbieta I czy królowa Wiktoria, zapisało się w historii jako ważne epoki. Mimo to do 2013 roku brytyjskie prawo preferowało mężczyzn. Kobiety mogły dziedziczyć tron tylko wtedy, gdy nie było męskiego potomka uprawnionego do jego objęcia. Dopiero od 2015 roku w Wielkiej Brytanii obowiązuje primogenitura absolutna, przy czym dotyczy ona wyłącznie członków rodziny królewskiej urodzonych po 28 października 2011 roku.
Zobacz również:
Gdyby królowa Letizia urodziła syna
Osobnym przypadkiem jest Hiszpania, gdzie następczynią tronu jest księżniczka Leonor. Dzieje się tak jednak tylko dlatego, że królowa Letycja i król Filip VI nie mają syna. Gdyby księżniczka Leonor miała młodszego brata, to on zostałby następcą tronu, mimo że ona jest pierworodnym dzieckiem monarchy. Wynika to z obowiązującej w Hiszpanii primogenitury z preferencją mężczyzn. Hiszpania dopuszcza kobiety do dziedziczenia tronu, ale tylko wtedy, gdy monarcha nie ma męskich potomków. Podobnie sytuacja przedstawia się w Monako.
Natomiast w Liechtensteinie do 2026 roku żadna kobieta nie mogła zostać głową państwa. Córki księcia nie miały prawa do tronu, mogli go natomiast odziedziczyć nawet dalecy krewni w linii męskiej, na przykład kuzyni czy wujowie.
Powody zmian
Primogenitura absolutna jest wprowadzana w poszczególnych krajach jako wyraz nowoczesnego podejścia do monarchii, która, idąc z duchem czasu, dba o równouprawnienie płci. Zdarza się jednak, że stanowi także sposób na utrzymanie tronu w głównej linii dynastii. Taka dyskusja toczyła się między innymi w Japonii na początku XXI wieku, ponieważ zarówno cesarz Naruhito, jak i jego brat oraz następca tronu Fumihito mieli wyłącznie córki. Choć sprawa nieco ucichła po 2006 roku, kiedy książę Fumihito doczekał się syna, księcia Hisahito, od czasu do czasu powraca ona do japońskiej debaty publicznej.
W oficjalnym komunikacie liechtensteińskiego dworu przytoczono słowa księcia regenta Alojzego, który wyjaśnił powody wprowadzenia zmian:
Chcemy mieć pewność, że zarówno Księstwem Liechtensteinu, jak i Domem Książęcym będzie kierowała osoba najlepiej przygotowana do pełnienia tej odpowiedzialnej roli.
Książę zwraca więc uwagę, że liczy się nie płeć przyszłego władcy, lecz jego przygotowanie do pełnienia tej funkcji.
Po zmianach w Liechtensteinie w Europie pozostaną tylko dwa państwa stosujące primogeniturę z preferencją mężczyzn, czyli Hiszpania i Monako.
Zobacz również:
Moda, uroda i codzienne wybory mają wiele odcieni. Na Styl.interia czekają kolejne artykuły, które inspirują, tłumaczą i podpowiadają. Zajrzyj i odkryj więcej tematów, które mogą cię zainteresować.
