Ja pomielę, ty odpocznij
"Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai" - w szkole uczymy się, że to najstarsze zdanie zapisane w języku polskim. Fraza pochodzi z "Księgi henrykowskiej", której główna część powstawała w latach 1268-1273. Język polski zaczął jednak kształtować się daleko wcześniej. Należący do gałęzi zachodniej w ramach grupy języków słowiańskich, samodzielność zyskiwał od VIII/IX wieku, a proces ten znacząco przyspieszył w kolejnym stuleciu, co bezpośrednio łączy się z początkami polskiej państwowości.
Choć dziś, tak jak przed wiekami, mówimy polszczyzną, jej brzmienie jest zupełnie inne niż w poprzednich stuleciach. Na tyle inne, że lektura średniowiecznych tekstów często sprawia nam trudność. Ba, nawet w rozmowach ze starszymi pokoleniami zdarzają się słowa wymagające wyjaśnienia.
Naturalny proces, jakim jest ewolucja języka, w ostatnich dekadach wraz z globalizacją znacznie przyspieszył. Do najbardziej rozpoznawalnych zmian należą szybko adaptowane anglicyzmy, feminatywy czy migracje używanych w internetowych komunikatorach skrótów i haseł do języka mówionego.
Rozwiąż quiz i sprawdź, czy rozpoznasz zapomniane słowa
Puryści uważają, ze tego rodzaju zmianom należy stawiać opór, dbając o zachowanie tradycyji. Ich adwersarze twierdzą, że mowa powinna adaptować się do zmieniającego się świata. Niezależnie od tego, po której stronie się stoi, warto znać przynajmniej kilka słów i wyrażeń sprzed wieków - nawet jeśli nie będziemy używać ich na co dzień, uświadamiają one jak bogata jest polszczyzna. W ich przyswojeniu pomoże nasz krótki quiz.
Sprawdź, czy dogadałbyś się z pradziadem. Quiz z zapomnianych polskich słów
Źródła:
Krystyna Holly, Anna Żółtak "Słownik wyrazów zapomnianych, czyli słownictwo naszych lektur", PWN 2001.
L. Bednarczuk, Najstarsze polskie słowa. Słownik chronologiczny języka polskiego do końca XIII wieku.
Ojczysty. Dodaj do ulubionych. Narodowe Centrum Kultury. nck.pl
Język polski. Wikipedia.org
