"Odważni dżentelmeni napiszą. Cel matrymonialny". Miłość przed erą Tindera. Tak dawniej szukano drugiej połówki

Wszystko zaczęło się w XIX wieku. W 1834 roku na łamach Kuriera Warszawskiego z impetem wystartowała rubryka z ogłoszeniami matrymonialnymi. Współcześnie niektóre mogą bawić i stać się powodem niewybrednych żartów. Nim jednak spojrzymy surowo lub z przymrużeniem oka na próby poszukiwania miłości przez naszych przodków, przypomnijmy sobie, jakie "kwiatki" z Tindera krążą po sieci.

Na początku XX wieku na rynku wydawniczym zaczęły pojawiać się gazety w całości poświęcone wątkom towarzysko-matrymonialnym. Dobrymi przykładami są tu warszawski tygodnik "Flirt Salonowy" wydawany w latach 1910-1911. Niektóre środowiska publicznie krytykowały takie pośrednictwo i uważały, że promuje moralne zepsucie. Polski rząd zalecał z kolei wydawnictwom większą kontrolę nad ogłoszeniami i rezygnację z publikacji ogłoszeń mających tę demoralizację ułatwiać.

Wskutek wojny w społeczeństwie przybyło rozwodników, wdów, wdowców i ludzi samotnych. Dzięki ogłoszeniom matrymonialnym niektórym udawało się znaleźć drugą połówkę. Anonse były publikowane na łamach gazet ogólnopolskich, lokalnych i w pismach wydawanych przez biura matrymonialne.

Kolejnym przykładem takiej prasy była krakowska "Swatka. Pismo matrymonjalno-beletrystyczne" , której pierwszy numer ukazał się 30 grudnia 1931 roku. Już we wstępie czytamy:

"Przy "Swatce" skupi się życie towarzyskie w dobrem, choć współczesnem, tego słowa znaczeniu. Małżeństwa nie będą już zdane na przypadek. Tak strona ich materjalna jaK i moralna będzie miała wytworne kierownictwo. Zaufajcie więc "Swatce". Matki córki i synowie. Zaufajcie jej pragnący założyć rodzinę, zaufajcie wszyscy (pisownia oryginalna)".

W gazecie publikowano wiersze, miłosne historie, porady i felietony. Ważne miejsce zajmowały oczywiście ogłoszenia matrymonialne. Nie brakowało w nich szczegółowych wymagań, eksponowania statusu majątkowego, wykształcenia i wyglądu. Wystarczy spojrzeć na poniższe przykłady:

• "Bogaci przedsiębiorcy, właściciele dwóch rentownych przedsiębiorstw w Krakowie (Bracia) wyznania mojżeszowego, zaznajomią się z odpowiednimi panienkami poważnemi",
• "Wdowa lat średnich i wszechstronnie uzdolniona w robotach ręcznych i gospodarskich, poszukuje dla siebie przyjaciela i męża, inteligentnego i subtelnego dobrze sytuowanego od lat 46-60",
• "Rozwiedziony, lat 32, władający paroma językami, na dobrej posadzie, zaznajomi się z panią tutejszą lub zamiejscową, posiadającą jakieś przedsiębiorstwo lub w celu matrymonjalnym",
• "Zakopane. Urzędnik pocztowy, młody, przystojny szuka w celu matrymonjalnym znajomości z panienką z Zakopanego lub okolicy".

Anonse towarzyskie Polki i Polacy zamieszczali również w czasopiśmie "Fortuna Versal" wydawanym w latach 1930 - 1932. Gazeta miała swoje oddziały w Warszawie i Krakowie, współpracowała z różnymi wydawnictwami, kioskami i księgarniami. Początkowo znajdowały się w niej wyłącznie ogłoszenia matrymonialne, ale z czasem została wzbogacona o rubrykę "Wesołe żarty", porady miłosne, opowiadania.

Anna Wotlińska na potrzeby publikacji "Dżentelmen zalet ducha i ciała. Męskie anonse towarzyskie i matrymonialne zamieszczane w latach 1930-1932 w czasopiśmie "Fortuna Versal" przeanalizowała 305 anonsów zamieszczanych przez mężczyzn. Kreowany przez nich wizerunek musiał sprostać potrzebom nowoczesnych kobiet i mężczyzn - jak podkreśla autorka - "uwikłanych w przemiany, w tym przypadku dodatkowo wzmocnione wielkim kryzysem".

Wnioski? Wotlińska podkreśla, że "kreacja wizerunku zmierzała z jednej strony do zachowania prymatu męskości - poprzez między innymi przedsiębiorczość, dobrą kondycję fizyczną, skłonność do przygód, z drugiej zaś była wystawianiem siebie, swego życia niejako na wynajem czy robieniem z siebie ofiary złych splotów okoliczności. Chęć polepszenia sobie życia, może nawet jego ocalenia, okazała się jednak mocniejsza niż potrzeba zachowania męskiej maski zwycięzcy, zdobywcy i przywódcy".

W ogłoszeniach nie zawsze chodziło wyłącznie o płomienne uczucie, ale o małżeństwo będące dobrą transakcją. Gdy prześledzimy ogłoszenia pojawiające się wówczas w prasie, nie brakowało w nich pań i panów, których najważniejszym wymaganiem była zamożność potencjalnego partnera lub partnerki.

"Pensja miesięczna 650 zł. Wdowa, lat 38, blondynka, miła, dobrze zbudowana, zgrabna, średniego wzrostu, elegancka, zdrowa, poszukuje męża, przystojnego, posiadającego czyste, wygodne mieszkanie z kuchnią i 650 zł. miesięcznie co najmniej".

Zdarzało się, że anonse były pisane w czyimś imieniu: "Wydam za mąż panienkę, wykształconą, b. dobrze wychowaną, dawnych zasad, nie brzydką, posiadającą 3 pokoje, zupełnie urządzone i zagospodarowane mieszkanie, za człowieka, naprawdę wykształconego i uczciwego, do lat 40".

Najważniejsze było jednak to, by ogłoszenia przyciągały uwagę i nie ginęły wśród innych. Dlatego nie brakowało w nich metafor, aluzji czy literackich cytatów. Niektóre panie poszukiwały "lamparta o odwadze lwa, o sercu gołębim dla wspólnych spacerów i wycieczek". I ewentualne wyjazdu do Francji.

Niektóre panie i panowie nade wszystko celowali jednak w odnalezienie drugiej połówki. Marzyli o prawdziwej miłości, w której nie brakowało nuty romantyzmu: "Poślubię pana kulturalnego, który pięknie całuje". 

Dawniej to, co można dziś zrobić na Tinderze i w innych aplikacjach randkowych, wymagało publikacji ogłoszenia matrymonialnego. I chociaż czasy się zmieniają, to jedno od lat pozostaje niezmienne: "tylko miłość wariatka ta sama". 

Jeśli lubisz być na bieżąco z trendami i tematami, które naprawdę mają znaczenie, Styl Interia to dobre miejsce na dalszą lekturę. Zajrzyj po więcej artykułów i wybierz coś dla siebie.

1. czasopisma "Flirt salonowy", "Swatka",
2. culture.pl,
3. A. Wotlińska, "Dżentelmen zalet ducha i ciała. Męskie anonse towarzyskie i matrymonialne zamieszczane w latach 1930-1932 w czasopiśmie "Fortuna Versal" ("Kultura Współczesna" 1(108)/2020)