Spis treści:
- Skąd wziął się ten przedwczesny kryzys?
- Sukces najlepiej przed trzydziestką
- Bogactwo na raty
- Wypaleni, zanim zdążyli się rozpędzić
- Jak rozpoznać kryzys ćwiartki życia?
- Co można z tym zrobić?
Skąd wziął się ten przedwczesny kryzys?
Kryzys wieku średniego zwykle kojarzył się z momentem, w którym człowiek miał już za sobą wiele ważnych życiowych decyzji i zaczynał sprawdzać, czy rzeczywistość odpowiada temu, co kiedyś sobie wyobrażał. W przypadku pokolenia Z, czyli osób urodzonych między 1997 a 2012 rokiem, podobne pytania pojawiają się dużo wcześniej.
To właśnie po dwudziestce kończy się względnie uporządkowany świat szkoły czy studiów. Nagle trzeba znaleźć pracę, utrzymać się, zdecydować, gdzie i jak chce się żyć, budować związki i jeszcze mieć jakiś pomysł na przyszłość. Problem w tym, że wielu młodych ludzi wchodzi w dorosłość z przekonaniem, że odpowiedzi na te pytania powinni już znać.
Do tego dochodzi presja oczekiwań: dobra praca, wysokie zarobki, własne mieszkanie, udany związek, podróże i poczucie, że robi się w życiu coś ważnego. Najlepiej osiągnąć to wszystko jednocześnie. Kiedy rzeczywistość nie dorównuje tym oczekiwaniom, łatwo zacząć myśleć, że jest się w tyle, marnuje czas i nie wykorzystuje swojego potencjału.
Sukces najlepiej przed trzydziestką
Media społecznościowe tylko podkręcają to poczucie. TikTok, Instagram czy LinkedIn każdego dnia pokazują nam cudze awanse, nowe mieszkania, egzotyczne podróże i biznesy prowadzone z laptopa gdzieś na Bali.
Tyle że oglądamy głównie efekt końcowy. Nie widzimy pomocy rodziców, kredytów, nieudanych prób, miesięcy bez pieniędzy ani zwykłego przypadku, który czasem stoi za sukcesem. Widzimy za to 24-latka, który właśnie założył kolejną firmę, 26-latkę pracującą z plaży i znajomego, który pochwalił się kluczami do nowego mieszkania. Po kilkunastu minutach scrollowania własne życie może zacząć wyglądać mizernie.
Pokolenie Z dorastało w świecie, w którym sukces nie tylko stał się bardzo widoczny, ale też miał przychodzić szybko. Kariera miała nabierać rozpędu od pierwszej pracy, pasja powinna dać się zamienić w biznes, a wolny czas najlepiej wykorzystać na rozwój. Jeśli tak się nie dzieje, łatwo dojść do wniosku, że robi się za mało.
Bogactwo na raty
Nigdy wcześniej tak łatwo nie było wyglądać na osobę zamożną, niekoniecznie nią będąc. Na Instagramie widzisz znajomego w drogim hotelu. Ktoś inny pokazuje nowy telefon, markowe ubrania albo weekend w modnym kurorcie. Naturalnie pojawia się pytanie: "Skąd oni mają na to pieniądze? I dlaczego ja nie mam?". Tyle że obraz w mediach społecznościowych niewiele mówi o stanie konta.
Popularność usług odroczonych płatności i zakupów ratalnych, znanych jako BNPL (Buy Now, Pay Later), sprawiła, że wiele rzeczy można mieć natychmiast, a zapłacić za nie później. Klarna, PayPo i podobne rozwiązania obniżają psychologiczną barierę przed zakupem. Kilkaset złotych przestaje wyglądać jak duży wydatek, kiedy zostanie podzielone na kilka mniejszych płatności.
Problem zaczyna się wtedy, gdy takich zobowiązań przybywa. Ubrania, elektronika, wyjazd, jedzenie, kolejne zakupy. Z zewnątrz wszystko może wyglądać jak życie na wysokim poziomie. W praktyce za tym obrazkiem mogą stać raty, zadłużenie i ciągłe pilnowanie terminów płatności. A finansowy stres tylko dokłada kolejną warstwę do już istniejącego lęku o przyszłość.
Wypaleni, zanim zdążyli się rozpędzić
Jeszcze niedawno wypalenie zawodowe kojarzono przede wszystkim z osobami, które przez dekady funkcjonowały pod presją pracy. Dziś o podobnym wyczerpaniu mówią nawet ci, którzy na rynku pracy są zaledwie od kilku lat.
Część z nich wpada w pułapkę hustle culture, czyli przekonania, że zawsze można robić więcej. Etat to za mało, więc po godzinach jest freelance. Studia można połączyć z pracą. Wolny wieczór? Może warto zrobić kurs. Weekend? Dobry moment, żeby popracować nad dodatkowym projektem. Odpoczynek zaczyna wywoływać wyrzuty sumienia.
Do tego dochodzi presja ciągłej dostępności. Służbowy komunikator jest w telefonie, mail można sprawdzić wieczorem, a granica między pracą a życiem prywatnym łatwo się zaciera. Co dzieje się później? Część młodych ludzi zaczyna dorosłe życie zawodowe już z poczuciem zmęczenia, które kiedyś kojarzono z wieloletnim przeciążeniem.
Jak rozpoznać kryzys ćwiartki życia?
Kryzys ćwiartki życia może trwać miesiącami i wpływać na wiele obszarów codzienności. Pojawia się poczucie zagubienia i ciągłe analizowanie własnych decyzji. "Czy wybrałem dobrą pracę?", "Czy powinienem się przeprowadzić?", "Czy ten związek ma sens?", "Czy nie tracę najlepszych lat?". Człowiek porównuje się z innymi, odkłada decyzje i jednocześnie ma poczucie, że czas ucieka.
Możliwości jest tak wiele, że zamiast dawać wolność, zaczynają przytłaczać. Każda decyzja oznacza rezygnację z innej drogi. Jeśli boimy się, że jeden zły wybór może przekreślić przyszłość, najbezpieczniej wydaje się nie wybierać wcale. Tyle że pozostawanie w miejscu tylko wzmacnia poczucie zagubienia.
Co można z tym zrobić?
Na początek warto ograniczyć cyfrowy szum. Nieustanne porównywanie się z innymi potrafi skutecznie zniekształcić obraz własnego życia. Porównujemy przecież dwie zupełnie różne rzeczy: własną codzienność, razem z niepewnością, porażkami i stanem konta, z cudzym starannie wybranym fragmentem rzeczywistości. W takim zestawieniu niemal zawsze wypadniemy gorzej.
Warto też odpuścić przekonanie, że po dwudziestce trzeba już wiedzieć, jak będzie wyglądało całe życie. To właśnie ten okres jest czasem prób: zmiany pracy, branży, miasta, planów, związków i pomysłów na siebie. Nie każda decyzja musi być ostateczna i nie każdy błąd oznacza katastrofę.
Zamiast próbować zaplanować najbliższe dziesięć lat, czasem lepiej odpowiedzieć sobie na prostsze pytanie: co mogę zrobić w ciągu najbliższych kilku miesięcy, żeby moje życie było trochę lepsze?
Jeżeli jednak lęk, bezsenność, poczucie bezsensu czy przeciążenie zaczynają utrudniać normalne funkcjonowanie, warto potraktować je poważnie i poszukać profesjonalnego wsparcia. Rozmowa z psychologiem lub psychoterapeutą nie rozwiąże wszystkich problemów dorosłości, ale może pomóc uporządkować to, co w danym momencie wydaje się nie do udźwignięcia.
Jeśli lubisz być na bieżąco z trendami i tematami, które naprawdę mają znaczenie, Styl Interia to dobre miejsce na dalszą lekturę. Zajrzyj po więcej artykułów i wybierz coś dla siebie.
