Coraz więcej badań wskazuje na związek między upałami a starzeniem
Niekomfortowe, męczące i obciążające - upały dają się we znaki każdemu, bez względu na wiek czy stan zdrowia. Organizm pracuje na pełnych obrotach, próbując wyregulować temperaturę i ochronić narządy. O skutkach fal upałów informują media, podając coraz większe liczby ofiar ekstremalnych temperatur. Wydawane są ostrzeżenia i zalecenia pozostania w domu, zasłaniania okien czy odpowiedniego nawadniania.
Coraz więcej badań wskazuje jednak, że skutki wysokich temperatur mogą sięgać znacznie dalej. Długotrwała ekspozycja na upały może przyspieszać starzenie biologiczne organizmu.
Jak upał wpływa na organizm?
Oto jak upał wpływa na organizm:
- pogarsza koncentrację i pamięć,
- zwiększa obciążenie serca,
- zagęszcza krew przy odwodnieniu,
- zwiększa ryzyko zawału i udaru,
- pogarsza tolerancję wysiłku,
- prowadzi do odwodnienia,
- zwiększa stres oksydacyjny,
- nasila przewlekły stan zapalny,
- zaburza sen,
- zwiększa ryzyko omdleń,
- zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek,
- przyspiesza zmęczenie mięśni,
- może pogarszać tolerancję wysiłku i koordynację.
Co wykazało badanie z 2025 roku?
Do tej listy należy dopisać także przyspieszone starzenie. Głośne badanie "Ambient outdoor heat and accelerated epigenetic aging among older adults in the US" z ubiegłego roku, w którym analizowano dane ponad 3,5 tys. osób w wieku 56 lat i więcej, wykazało, że osoby z najwyższą długotrwałą ekspozycją na upały mogły mieć do około 2,5 roku większy wiek biologiczny niż osoby z najniższą ekspozycją.
Badacze wskazali kilka możliwych przyczyn przyspieszonego starzenia się komórek: przewlekły stres oksydacyjny, utrzymujący się stan zapalny, uszkodzenia mitochondriów, aktywację białek szoku cieplnego, zaburzenia regulacji ekspresji genów oraz przeciążenie układu sercowo-naczyniowego i nerek.
Nie tylko jedno badanie
To nie jedyne badanie wskazujące konkretne, wyniszczające organizm skutki ekspozycji na ekstremalnie wysokie temperatury.
Bardzo rozbudowany przegląd przygotowany przez ekspertów, podsumowujący setki wcześniejszych badań dotyczących wpływu ekstremalnego ciepła na organizm - "Effects of extreme heat on physiology, morbidity, and mortality under climate change: mechanisms and clinical implications" z 2025 roku - potwierdza, że upały bardzo poważnie wpływają na cały organizm.
Autorzy podkreślili, że wysokie temperatury stanowią coraz większe zagrożenie dla zdrowia publicznego w związku ze zmianami klimatu. Uruchamiają mechanizmy termoregulacyjne, które przy długotrwałej lub bardzo silnej ekspozycji mogą prowadzić do odwodnienia, zaburzeń gospodarki elektrolitowej, przeciążenia układu sercowo-naczyniowego oraz uszkodzenia nerek, mózgu i innych narządów.
Oprócz tego zauważyli rosnącą liczbę zgonów i hospitalizacji związanych z przegrzaniem. Potwierdzili także, że długotrwała ekspozycja na wysoką temperaturę nasila stres oksydacyjny, przewlekły stan zapalny i zaburzenia funkcji komórkowych, co może sprzyjać przyspieszonemu starzeniu biologicznemu.
Od jakiej temperatury upały mogą przyspieszać starzenie?
W badaniu opublikowanym w Science Advances (2025) autorzy wykorzystali Heat Index, czyli wskaźnik temperatury odczuwalnej, oraz klasyfikację amerykańskiej National Weather Service.
Najsilniejszy związek z przyspieszonym starzeniem biologicznym obserwowano u osób, które przez długi czas (miesiące i lata) mieszkały w miejscach z dużą liczbą dni, w których Heat Index przekraczał 32 st. C (Extreme Caution) oraz 39 st. C (Danger). Oznacza to, że efekt szybszego starzenia był związany z powtarzającą się ekspozycją.
Wiele zależy także od wilgotności powietrza. Przy niskiej wilgotności temperatura przekraczająca 30 st. C może być całkiem dobrze tolerowana, ale gdy wilgotność jest wysoka, temperatura odczuwalna przekracza 35 st. C, co stanowi znacznie większe obciążenie dla organizmu.
Jak ograniczyć wpływ upałów?
Niezależnie od tego, czy dobrze, czy bardzo źle znosi się upały, warto zadbać o odpowiednie nawodnienie, ograniczyć lub całkowicie unikać przebywania na słońcu oraz możliwie zmniejszyć aktywność fizyczną, aby uniknąć wyniszczającego wpływu stresu cieplnego.
Jeśli lubisz być na bieżąco z trendami i tematami, które naprawdę mają znaczenie, Styl Interia to dobre miejsce na dalszą lekturę. Zajrzyj po więcej artykułów i wybierz coś dla siebie.
