Mają zapach chorego drzewa i woń futra. Perfumy dla dziwaków czy niszowe perełki?

Przez lata poruszaliśmy się w bezpiecznych ramach - kwiaty i wanilia dla pań, nuty ziołowe i korzenne dla panów. Dziś te granice zacierają się w imponującym tempie. Jak zauważa Patryk Pękalski, polscy klienci stają się coraz bardziej odważni i świadomi.
- Kiedyś faktycznie istniał podział na zapachy męskie i damskie. Teraz stajemy się coraz bardziej otwarci, nie boimy się ciekawych zapachów, ani eksperymentów. Kobiety noszą zapachy bardziej męskie, a mężczyźni bardziej damskie. Perfumy przestały być tylko niewidzialnym dodatkiem, a stały się formą osobistej ekspresji, niezależnej od płci i oczekiwań społecznych.

Co odróżnia perfumy niszowe od tych, które znamy z popularnych drogerii? Fundamentalna różnica leży w filozofii tworzenia i jakości składników. Mainstreamowe marki inwestują ogromne budżety w marketing, a ich kompozycje, oparte głównie na syntetycznych molekułach, mają trafiać w gusta milionów. Nisza idzie w przeciwnym kierunku. Tutaj najważniejszy jest surowiec, - często naturalny, rzadki, pozyskiwany ręcznie - i wizja perfumiarza-artysty. Zamiast tworzyć zapach, który spodoba się każdemu, rzemieślnicy pracujący w niszowych firmach komponują unikatowe kompozycje, które mają opowiadać historie i budzić skrajne emocje.

W świecie zapachów niszowych królują składniki, których historie są równie fascynujące, co ich zapachy. Jak tłumaczy Patryk Pękalski:

- Jednym z najbardziej pożądanych i najdroższych składników jest oud. To żywica z drzew agarowych, która powstaje w bardzo ciekawy sposób - mianowicie jest produktem ubocznym procesu obronnego drzewa, które zostało zarażone grzybem. Oud ma niezwykły, dymny, drzewny, a nierzadko zwierzęcy aromat, który jest sercem wielu luksusowych kompozycji. Ale nisza to też dbałość o inne detale. Podobnie cenione są na przykład różne odmiany róży, np. damasceńska, turecka czy bułgarska - albo drzewa sandałowego. Każda z nich pachnie inaczej, w zależności od regionu, z którego pochodzi. To właśnie ta świadomość niuansów i pochodzenia surowca jest znakiem rozpoznawczym niszowej produkcji.

Jak tłumaczy Patryk Pękalski, w ofercie artystycznych marek można znaleźć zapachy, które łamią wszystkie zasady.

- Są kompozycje inspirowane zapachem krwi, które mają charakterystyczny metaliczny wydźwięk. Są też nuty animalne, imitujące woń futra czy spoconej skóry. Choć dla niewprawionego nosa może to brzmieć odpychająco, w rękach mistrza takie akordy dodają kompozycji niezwykłej głębi, ciepła i cielesności. To zapachy, które żyją na skórze, ewoluują i stają się częścią nas. To perfumy dla tych, którzy nie chcą pachnieć grzecznie.

Niektóre marki idą o krok dalej, traktując zapach jako formę sztuki konceptualnej. Patryk Pękalski przywołuje przykład perfumiarza Filippo Sorcinelliego, który tworzy zapachy inspirowane religią, sztuką i mrocznymi zakamarkami ludzkiej duszy. W jego portfolio znajdziemy perfumy stworzone na cześć papieża Benedykta XVI, ale także kompozycje o nazwie zapach strachu czy zapach inspirowany nasieniem. - To ludzie, którzy są artystami, lecz przede wszystkim rzemieślnikami. I te zapachy bywają bardzo wolne - podkreśla ekspert. Oznacza to, że perfumy mogą być medium artystycznym na równi z malarstwem czy muzyką.

Unikatowość perfum niszowych polega również na tym, jak indywidualnie rozwijają się na skórze. To, co na jednej osobie pachnie słodko i miodowo, na innej może ujawnić nuty skórzane i pikantne. - Na trwałość zapachu wpływa wiele czynników, np. pH naszej skóry, jej temperatura, nawilżenie - tłumaczy Patryk Pękalski. Dlatego tak ważne jest testowanie perfum na własnej skórze. Aby w pełni cieszyć się kompozycją, warto aplikować ją na miejsca pulsacyjne - nadgarstki, szyję, zgięcia łokci, gdzie skóra jest cieplejsza. Ciekawym trikiem jest też aplikacja na szyję z tyłu, co przy każdym ruchu głowy uwalnia subtelną smugę zapachu.

Wokół perfumerii niszowej narosło wiele mitów, a największy z nich dotyczy ceny. Panuje przekonanie, że to luksus dostępny tylko dla nielicznych. Tymczasem prawda jest bardziej złożona. - Perfumy niszowe nie muszą być drogie. Istnieją marki, które są bardziej przystępne cenowo, ich perfumy, często można kupić taniej niż perfumy drogeryjne - mówi ekspert. Oczywiście, flakony z mikrogramami naturalnego oudu czy rzadkiej ambry będą kosztować tysiące, ale świat niszy oferuje szerokie spektrum cenowe. Płacimy tu za jakość i rzadkość składników, a nie za globalną kampanię reklamową.

Każdy miłośnik perfum zna to uczucie frustracji: aplikujemy rano swój ulubiony zapach, a już w porze lunchu wydaje nam się, że całkowicie zniknął. Tymczasem komplement od koleżanki z pracy uświadamia nam, że perfumy wciąż intensywnie pachną. To zjawisko, znane jako adaptacja olfaktoryczna lub zmęczenie nosa, jest naturalnym mechanizmem obronnym mózgu. Jak tłumaczy Patryk Pękalski: - Nos bardzo szybko się adaptuje do zapachu. Nasz mózg, by pozostać czujnym na nowe, potencjalnie zagrażające bodźce, uczy się ignorować stałe, bezpieczne aromaty. Dlatego właśnie tak cenne są perfumy z tak zwanym "ogonem" (fr. sillage) - smugą zapachu, która zostaje za nami, dając znać o naszej obecności, nawet gdy my sami już jej nie czujemy.

Choć perfumerie niszowe z definicji uciekają od masowych trendów, nie są na nie całkowicie zamknięte. Trendy w tym świecie mają jednak inny, bardziej subtelny charakter.

Patryk Pękaĺski przypomina o rewolucji, jaką wywołał zapach CK1 - kompozycja unisex, która w latach 90. na nowo zdefiniowała pojęcie zapachu i otworzyła drzwi do perfumeryjnej wolności. Dziś obserwujemy powrót do zapachów dedykowanych, ale jednocześnie pojawiają się nowe fale. - Teraz trendem jest właśnie połączenie żywicy agarowej, czyli oudu z owocami. To może być banan, wiśnia, czarna porzeczka - wyjaśnia ekspert. Równie silnym nurtem, będącym odpowiedzią na chaotyczne czasy, jest poszukiwanie komfortu i bezpieczeństwa, co przekłada się na popularność "zapachów czystości": aromatów świeżego prania, bawełnianej pościeli czy czystej, piżmowej skóry.