Zetki zmieniają zasady gry. Koniec z bezmyślnym scrollowaniem?

Zaczynamy dzień od sprawdzania mediów społecznościowych, leżąc w łóżku późnym wieczorem także je przeglądamy. Scrollowanie filmików, postów, zdjęć wrosło i mocno zakorzeniło się u większości osób. Mechanizm tego przywiązania do kolorowych obrazków, śmiesznych filmików i "story time" influencerów działa i umacnia się z każdym dniem, często prowadząc do niezdrowego uzależnienia. O problemie nadużywania social-mediów i smartfonów w ogóle powiedziano już niemal wszystko, temat na wielu płaszczyznach przebadany był nawet przez naukowców i psychologów, ale nadal nie do końca zdajemy sobie sprawę, że potrzeba przeglądania Instagrama i TikToka silnie skorelowana jest z dopaminą, czyli jednym z najważniejszych neuroprzekaźników w organizmie.

Dopamina odpowiedzialna jest za uczucie przyjemności, motywację i koordynację ruchową. Szybkie, nagłe, ale krótkie "dawki" dopaminy dają nam właśnie przeglądane godzinami filmiki w social-mediach. Nie byłoby w tym nic złego (bo potrzebę wyrzutu dopaminy ma każdy z nas), gdyby nie fakt, że właśnie ten nagły ich wyrzut i tak samo ekspresowy spadek nie oddziałują na nas korzystnie. Wyczerpują, "wypalają", męczą i obniżają nastrój. Bo taki system "szybkich wystrzałów" tylko nas rozprasza i w dłuższej perspektywie oddziałuje na nas negatywnie, zamiast poprawiać nastrój. Ekspertka od uzależnień, dr Anna Lembke, w rozmowie z magazynem "The Guardian", porównała smartfony do "igiełek, które co chwilę dostarczają nam tysięcy impulsów dopaminowych".

Zetki, czyli pokolenie młodych dorosłych urodzonych po 1997 roku, odczuwają już negatywne skutki nadmiernego scrollowania. To, m.in., skradziony czas, który można byłoby wykorzystać kreatywniej i z większą korzyścią dla stanu psychicznego i fizycznego, zmęczenie, prokrastynacja, poczucie uzależnienia nie od samych mediów społecznościowych, a od tych mikro-dawek dopaminy, które utrzymują nas na powierzchni tylko podczas patrzenia w ekran, by po odłożeniu telefonu powodować zamęt w głowie i przytłaczające zmęczenie.

Właśnie dlatego powstał trend "slow dopamine", który zyskuje coraz większą popularność zwłaszcza wśród młodych. Ci, którzy rzeczywiście go wypróbowali, chwalą się, że ich jakość życia i "przeprogramowanie" mózgu dało im komfort, spokój i wolność. Na czym więc polega moda na "powolną dopaminę"?

W filmiku @olivia.unplugged wymienia sposoby na "wyhamowanie" i "nauczenie" mózgu, że natychmiastowy efekt nagrody, który pojawia się podczas scrollowania, jest niewiele wart w dłuższej perspektywie. Wg TikTokerki tylko aktywności, które wymagają pracy, czasu i zaangażowania, by w efekcie osiągnąć odpowiedni wyrzut dopaminy, rzeczywiście mają znaczenie. A efekty utrzymują się znacznie dłużej, co niweluje nagłe "wybuchy" i natychmiastowe "wypalanie". Stworzyła więc mini-listę aktywności "slow dopamine", które poprawiły jakość jej życia i które mogą być inspiracją dla wszystkich, którzy chcą wyrwać się ze szponów "fast dopamine":

1. Samotne spacery - bez słuchawek, muzyki, patrzenia w telefon. Sam na sam ze swoimi myślami. Olivia przyznaje, że na początku czuła się nieswojo, ale po kilku przechadzkach zauważyła, że brak odgradzania się od życia, ludzi i dźwięków ulicy naprawdę ją wycisza.
2. Gdy już korzysta z mediów społecznościowych, zawsze ma obok siebie przygotowany notatnik i długopis. - Jeśli już scrolluję, chcę się przy okazji nauczyć czegoś przydatnego. Robię wtedy notatki, a mój mózg uznaje, że to coś więcej niż chwilowa ekscytacja, a coś, nad czym warto się zastanowić, pogłębić wiedzę. Jeśli scrolluję, a nie ma w filmikach nic ciekawego, mój mózg uznaje tę czynność za bezcelową i zamykam aplikację - mówi.
3. Influencerka wyznaczyła sobie "strefy bez telefonu": nie korzysta ze smartfona, gdy je, nie zabiera go ze sobą do łazienki. Ma ściśle wyznaczony czas, gdy jest poza zasięgiem internetu: na godzinę przed pójściem spać oraz pierwszą godzinę po przebudzeniu.
4. Ważne jest także znalezienie sobie hobby: szydełkowanie, ogrodnictwo, czytanie książek, rozwiązywanie sudoku czy krzyżówek, malowanie, kolorowanie. Wszystko, co wymaga "pracy", by odczuć przyjemność. To proces "oduczania" mózgu, że "nagroda", czyli właśnie wyrzut dopaminy, przychodzi bez wysiłku. - Progres jest spowolniony, wymaga wysiłku, nie wystarczy kilkanaście sekund filmiku. To robi ogromną różnicę - wyjaśnia.

Choć dla starszego pokolenia może to się wydawać powrotem do przeszłości, dla młodych dorosłych, niemal "od urodzenia" korzystających z przeróżnych technologii i Internetu, trend "slow dopamine" to coś w rodzaju ratunku przed wypaleniem i przeciążeniem cyfrowym. W świecie, w którym wszystko da się zrobić i załatwić z poziomu kanapy i trzymanego w ręku smartfona, powrót do korzeni i "nauczenie" mózgu, że istnieje inny rodzaj funkcjonowania, może być absolutnie niezbędne.

Spróbujecie "slow dopamine"?

***

Moda, uroda i codzienne wybory mają wiele odcieni. Na Styl.interia czekają kolejne artykuły, które inspirują, tłumaczą i podpowiadają. Zajrzyj i odkryj więcej tematów, które mogą cię zainteresować.