Spis treści:
- Oksytocyna u kota i opiekuna. Nowe badanie pokazało zaskakującą zależność
- Czy głaskanie kota wzmacnia więź? Ważne jest, kto rozpoczyna kontakt
- Czy kot wyczuwa nastrój człowieka? Na ostateczne wnioski trzeba poczekać
Oksytocyna u kota i opiekuna. Nowe badanie pokazało zaskakującą zależność
Czy obecność kota rzeczywiście może poprawiać nastrój? Naukowcy z Uniwersytetu w Kioto przez miesiąc obserwowali 19 opiekunów i 29 mieszkających z nimi zwierząt. Badanie odbywało się w ich domach, a więc w dobrze znanym kotom otoczeniu. Uczestnicy oddawali próbki moczu do oznaczenia oksytocyny i kortyzolu, wypełniali kwestionariusze dotyczące samopoczucia, natomiast niewielkie nadajniki na obrożach kotów rejestrowały odległość od telefonów właścicieli.
Pełny zestaw danych hormonalnych udało się zebrać od 17 osób i 24 zwierząt. Wyniki opublikowano 14 października 2026 roku w czasopiśmie "iScience".
Najciekawsza zależność dotyczyła oksytocyny, hormonu uczestniczącego m.in. w budowaniu relacji społecznych. Im wyższe było jego stężenie u opiekuna, tym wyższy poziom notowano zwykle u kota. Zwierzęta z większym stężeniem oksytocyny mieszkały ponadto z osobami, które rzadziej odczuwały gniew, lęk, dezorientację i obniżony nastrój. Część uczestników miała jednak kilka kotów, więc naukowcy ponownie przeanalizowali wyniki, traktując każde gospodarstwo domowe jako jedną całość. Po tej korekcie potwierdził się już tylko związek między oksytocyną u zwierząt a słabszym nasileniem lęku i dezorientacji u opiekunów.

Naukowcy odnotowali jeszcze jeden ciekawy rezultat. Osoby spędzające więcej czasu blisko swoich kotów częściej deklarowały wyższy poziom energii i lepsze samopoczucie, natomiast liczba wspólnie przeżytych lat nie miała podobnego znaczenia. Relację kształtował więc przede wszystkim codzienny kontakt.
Inaczej wyglądały wyniki dotyczące kortyzolu. Badacze nie znaleźli wyraźnej zależności między jego stężeniem u kotów i opiekunów. Jedną z możliwych przyczyn był sposób gromadzenia próbek. Ludzie oddawali mocz rano, materiał od zwierząt zbierano natomiast o różnych porach, zależnie od tego, kiedy udało się go pozyskać. Kortyzol podlega dobowym wahaniom, więc rozbieżne godziny mogły zatrzeć ewentualny związek.
Autorzy zaznaczają również, że oksytocyna nie jest prostym miernikiem miłości lub zaufania. Na jej stężenie wpływają stan zdrowia, aktywność, sen i inne procesy fizjologiczne.
Czy głaskanie kota wzmacnia więź? Ważne jest, kto rozpoczyna kontakt
Saho Takagi z Uniwersytetu w Kioto przypuszcza, że podczas głaskania oksytocyna może wzrastać zarówno u kota, otwiera się w nowym oknie, jak i u człowieka, a powtarzalne kontakty stopniowo umacniają ich więź. Eksperyment nie pozwolił jednak prześledzić takiej reakcji bezpośrednio. Nadajniki Bluetooth mierzyły fizyczną bliskość, lecz nie rozpoznawały rodzaju interakcji. Głaskanie, zabawa, wspólny odpoczynek na kanapie oraz zwykłe przebywanie w jednym pokoju wyglądały w pomiarach podobnie.
Więcej wskazówek przynosi badanie 30 kotów opublikowane w 2025 roku w "Applied Animal Behaviour Science". Po swobodnym kontakcie z właścicielem poziom oksytocyny wzrósł u zwierząt zakwalifikowanych w teście bezpiecznej bazy do grupy o bezpiecznym stylu więzi. Koty te częściej same podchodziły do opiekuna, krążyły w jego pobliżu i podejmowały mniej prób ucieczki. Ich właściciele rzadziej narzucali im kontakt. U osobników o lękowym stylu więzi zaobserwowano natomiast tendencję do spadku oksytocyny.
Jeszcze bardziej konkretny obraz przyniosło badanie 20 kotów, którego zaakceptowany manuskrypt udostępniono w 2026 roku. Naukowcy porównali reakcje zwierząt na cztery rodzaje interakcji z opiekunem. Podczas spokojnego, biernego kontaktu poziom oksytocyny rósł, a kortyzol spadał. Wymuszone dotykanie wywoływało odwrotną reakcję. Warto więc zaczekać, aż kot sam podejdzie, otrze się policzkiem o naszą dłoń, uniesie ogon lub ułoży się obok.
Odwracanie głowy, napięta sylwetka, nerwowe ruchy ogona, uszy skierowane na boki, otwiera się w nowym oknie albo próba odejścia oznaczają, że zwierzę potrzebuje przerwy. Dobra relacja z naszym mruczkiem opiera się na możliwości wyboru, a nie na liczbie minut spędzonych na głaskaniu.
Czy kot wyczuwa nastrój człowieka? Na ostateczne wnioski trzeba poczekać
Nowe wyniki nie dowodzą, że kot świadomie odczytuje emocje opiekuna lub celowo łagodzi jego napięcie. Japoński eksperyment objął niewielką i mało zróżnicowaną grupę. Spośród 19 uczestników aż 16 stanowiły kobiety, część osób miała kilka kotów, a analizy eksploracyjne nie zostały wcześniej zapisane w publicznym planie badania. Na oba organizmy mogły też wpływać te same warunki domowe, m.in. rytm dnia, obecność innych osób, hałas oraz pory odpoczynku.
Autorzy pracy mówią więc o hormonalnej zależności, a nie pełnej synchronizacji. Porównali średnie stężenia uzyskane podczas miesięcznej obserwacji, lecz nie śledzili zmian zachodzących równocześnie u człowieka i kota. Aby sprawdzić prawdziwe "zestrojenie", należałoby pobierać próbki przed konkretnym kontaktem, bezpośrednio po nim i po odpoczynku. Taki eksperyment pomógłby ustalić, czy głaskanie podnosi poziom oksytocyny u obu stron, czy raczej ludzie oraz koty z wyższym stężeniem tego hormonu częściej szukają wzajemnej bliskości.

Ciekawy trop przyniósł dodatkowy test zachowania. Koty z wyższym poziomem oksytocyny chętniej wchodziły do okręgu zaznaczonego wokół siedzącej osoby. Reagowały w ten sposób zarówno na opiekuna, jak i obcego człowieka. Wynik może więc wskazywać na ogólną otwartość społeczną, a nie wyłącznie na silną więź z właścicielem.
To obserwacja wstępna, która wymaga dalszych badań. Już teraz wiadomo jednak, że kot nie jest biernym elementem domowej relacji. Sam wybiera moment kontaktu, reguluje jego długość i wyraźnie sygnalizuje, kiedy potrzebuje spokoju. Respektowanie tych granic może mieć większe znaczenie niż ciągłe poszukiwanie jego uwagi.














