Jak przedłużyć życie psa? Naukowcy od lat szukają odpowiedzi
Psy od dawna są pełnoprawnymi członkami rodzin. Śpią z nami w łóżkach, podróżują na wakacje i towarzyszą nam w codziennym życiu. Nic więc dziwnego, że właściciele coraz częściej zadają sobie pytanie: czy można sprawić, by pies żył dłużej?
Odpowiedzi szukają naukowcy z Dog Aging Project, projektu badawczego prowadzonego przez specjalistów z wielu amerykańskich uczelni, m.in. Texas A&M University i Virginia Tech. W badania zaangażowane są m.in. dr Kate Creevy, profesor weterynarii z Texas A&M College of Veterinary Medicine, oraz dr Audrey Ruple, epidemiolożka weterynaryjna z Virginia Tech.
Celem projektu jest poznanie czynników wpływających na zdrowe starzenie się psów i długość ich życia. Choć badacze pracują także nad terapiami mogącymi spowolnić proces starzenia, już dziś wskazują kilka prostych działań, które każdy opiekun może wdrożyć na co dzień.
Regularny ruch to jeden z najważniejszych czynników wpływających na długość życia psa
Zdaniem naukowców aktywność fizyczna jest jednym z najlepiej udokumentowanych sposobów wspierania zdrowego starzenia się psów.
Badania prowadzone w ramach Dog Aging Project pokazują, że psy regularnie się ruszające rzadziej cierpią na otyłość, zachowują lepszą sprawność poznawczą i są mniej narażone na wiele chorób przewlekłych, w tym cukrzycę, zwyrodnienia stawów czy problemy z układem oddechowym.
Kluczowa jest jednak systematyczność. Weekendowy, kilkugodzinny spacer, czy krótki, ale intensywny spacer z zabawą piłką, nie zastąpią codziennej, regularnej dawki ruchu.
Jak podkreśla Agnieszka Samolej, behawiorystka, prowadząca instagramowe konto edukacyjne "Oczami psa", równie ważne, jak sama aktywność jest jej odpowiednie dopasowanie.
- Najważniejsze jest jednak nie to, aby pies miał jak najwięcej aktywności, ale aby była ona odpowiednio dobrana do jego wieku, temperamentu i potrzeb. Zarówno niedostateczna stymulacja, jak i przebodźcowanie mogą negatywnie wpływać na zachowanie i dobrostan psa - mówi Agnieszka Samolej w rozmowie z Interią.
Ekspertka zwraca uwagę, że potrzeby każdego psa są inne. Dla jednego idealnym rozwiązaniem będzie bieganie i trening sportowy, dla innego spokojny spacer połączony z pracą węchową lub zabawami angażującymi umysł. To od właściciela i stopnia poznania swojego psa zależy, jaką aktywność i o jakiej intensywności pies będzie wykonywał każdego dnia.
Kontakty społeczne są ważne, ale nie każdy pies potrzebuje psiego towarzystwa
Jednym z ciekawszych odkryć Dog Aging Project jest wpływ relacji społecznych na zdrowie psów.
Inne badanie opublikowane w 2023 roku wykazało, że psy mające częsty kontakt z ludźmi i innymi zwierzętami rzadziej cierpiały na choroby zwyrodnieniowe stawów, alergie czy problemy przewodu pokarmowego. Zdaniem badaczy relacje społeczne wspierają dobrostan i aktywność poznawczą zwierząt.
Nie oznacza to jednak, że każdy pies powinien codziennie bawić się z innymi psami.
Jak wyjaśnia Agnieszka Samolej, potrzeby społeczne czworonogów są bardzo indywidualne, podobnie jak te związane z aktywnością fizyczną.
Psy są zwierzętami społecznymi, ale ich potrzeby są bardzo indywidualne. Nie każdy pies potrzebuje regularnej zabawy z innymi psami. Dla wielu większą wartość ma spokojny spacer z opiekunem lub kontakt z kilkoma dobrze znanymi psami. Liczy się jakość relacji, a nie ich liczba. Wymuszanie kontaktów może prowadzić do przeciążenia i pogorszenia dobrostanu.
Behawiorystka dodaje, że właściciele często błędnie interpretują zachowanie swoich pupili, co może prowadzić wręcz do pogorszenia dobrostanu psa.
- Pies, którego potrzeby społeczne nie są zaspokojone, może wykazywać nadmierną ekscytację lub frustrację na widok innych psów, jednak nie są to objawy jednoznaczne. Najważniejsza jest ocena dobrostanu całego psa - jego emocji, zachowania i indywidualnych potrzeb, a nie sama liczba kontaktów z innymi psami.
Podobnie wygląda kwestia stymulacji umysłowej. Psy są zwierzętami inteligentnymi i podobnie jak ludzki mózg, psi umysł potrzebuje ciekawych, nowych bodźców, by dobrze funkcjonować i stale się rozwijać.
- Zbyt mała stymulacja umysłowa może objawiać się trudnościami z wyciszeniem, frustracją, zachowaniami destrukcyjnymi lub nadmiernym poszukiwaniem aktywności. Warto jednak pamiętać, że podobne objawy mogą mieć również inne przyczyny, dlatego zawsze należy oceniać psa całościowo - tłumaczy behawiorystka w rozmowie z nami.
Sterylizacja i kastracja mogą zmniejszać ryzyko wielu chorób
Badania epidemiologiczne od lat pokazują, że psy poddane sterylizacji lub kastracji statystycznie żyją dłużej.
U suk zabieg znacząco zmniejsza ryzyko nowotworów gruczołu mlekowego i eliminuje ryzyko nowotworów macicy oraz jajników. U samców ogranicza ryzyko nowotworów jąder i chorób prostaty.
Dodatkowo zmniejsza prawdopodobieństwo ucieczek, walk z innymi zwierzętami czy wypadków komunikacyjnych.
Moment wykonania zabiegu powinien jednak zostać ustalony wspólnie z lekarzem weterynarii, ponieważ zależy od rasy, wielkości i tempa dojrzewania psa. Tu również nie bez znaczenia jest stan psychiczny zwierzęcia.
O dopuszczeniu psa do kastracji, czy sterylizacji powinien decydować także wspólnie z opiekunem zwierzęcia behawiorysta, gdy pies wykazuje zachowania agresywne, czy lękowe. To znów kwestia indywidualna, która powinna być rozważana na wielu płaszczyznach. Choć zabiegi te uznawane są za rutynowe i realnie mogą poprawić stan zdrowia psa, czy wydłużyć jego życie, to wciąż obarczone są ryzykiem, które należy brać pod uwagę i rozważać z lekarzem weterynarii i behawiorystą w konkretnym przypadku.
Zdrowie naprawdę zaczyna się od miski
Niewłaściwe żywienie pozostaje jedną z najczęstszych przyczyn problemów zdrowotnych u psów.
Naukowcy podkreślają, że nadwaga zwiększa ryzyko cukrzycy, chorób stawów, schorzeń nerek, wątroby oraz ogranicza możliwość podejmowania aktywności fizycznej. Według części badań otyłość może skrócić życie psa nawet o około 2,5 roku.
Na znaczenie codziennej profilaktyki zwraca uwagę Adrianna Iwan, techniczka weterynarii i mikrobiolożka, prowadząca instagramowy profil edukacyjny w tym zakresie "Mikrobiolog z przypadku".
- Spośród wymienionych czynników moim zdaniem najważniejsze znaczenie mają: odpowiednie żywienie, regularne wizyty u lekarza weterynarii i aktywność fizyczna. Wszystkie czynniki są ważne, jednak nie bez powodu powstały powiedzenia "Zdrowie zaczyna się od miski", czy też "Ruch to zdrowie". A nad zdrowiem czuwa lekarz weterynarii, więc moim zdaniem to takie TOP3, dzięki któremu nasz zwierzak ma szansę na długie życie w zdrowiu. Odpowiednie żywienie to absolutna podstawa prawidłowo funkcjonującego organizmu.
Ekspertka podkreśla również, że sama waga nie zawsze wystarcza do oceny kondycji psa.
Oprócz kontrolowania masy ciała za pomocą wagi opiekun może zastosować proste narzędzie, którym jest skala BCS (Body Condition Score), służąca do oceny sylwetki psa. Dzięki niej można w porę zauważyć pierwsze oznaki nadwagi lub niedowagi.
BCS polega na ocenie wyglądu i budowy ciała psa. Pod uwagę bierze się m.in. łatwość wyczuwania żeber, widoczność talii oraz ilość tkanki tłuszczowej.
- Oceniając kondycję psa, zawsze trzeba brać pod uwagę jego rasę, typ budowy i naturalne proporcje ciała. Regularna obserwacja sylwetki i kontrola masy ciała to najprostsze sposoby, by szybko wychwycić pierwsze oznaki problemu i nie dopuścić do otyłości lub niedowagi - dodaje Adrianna Iwan.
Regularne wizyty u weterynarza pozwalają wykryć choroby, zanim pojawią się objawy
Dog Aging Project pokazuje również, jak duże znaczenie ma profilaktyka.
Badania wskazują, że psy regularnie odwiedzające lekarza weterynarii rzadziej zapadają na choroby przewlekłe. Z kolei szczepienia oraz systematyczna ochrona przeciw pasożytom wyraźnie ograniczają ryzyko wielu groźnych schorzeń.
Zdrowe dorosłe psy powinny być badane przynajmniej raz w roku, natomiast seniorzy - co najmniej dwa razy w roku. Sama wizyta raz do roku w ramach obowiązkowego szczepienia przeciw wściekliźnie jest zdecydowanie niewystarczająca, by zadbać o dobrostan psa.
Zdrowe zęby to zdrowszy organizm
Ostatnim z sześciu najważniejszych czynników wskazywanych przez naukowców jest higiena jamy ustnej.
Choroby przyzębia wywołują przewlekły stan zapalny, który może negatywnie wpływać na cały organizm, w tym na choroby serca i nasilać przebieg innych chorób.
Dlatego weterynarze zalecają regularne szczotkowanie zębów oraz kontrolę uzębienia podczas każdej wizyty profilaktycznej.
Mycie psom zębów to już nie fanaberia, a świadomy wybór, za którym stoi współczesna wiedza.
Badacze podkreślają: liczy się nie tylko długość życia, ale także jego jakość
Naukowcy z Dog Aging Project zwracają uwagę, że celem nie jest wyłącznie wydłużenie życia psa.
Równie ważne jest to, aby przez jak najdłuższy czas pozostawał aktywny, sprawny i wolny od bólu. Właśnie dlatego największy wpływ na zdrowe starzenie mają codzienne decyzje opiekuna - odpowiednio dobrana aktywność, zbilansowana dieta, utrzymanie prawidłowej masy ciała, troska o relacje społeczne oraz regularna opieka weterynaryjna.
Jak pokazują wyniki badań, a także co podkreślają specjaliści, nie mamy wpływu na geny naszych pupili, ale możemy znacząco zwiększyć ich szanse na długie, zdrowe i komfortowe życie.
***
Źródła:
- Dog Aging Project. Official Research Program. University of Washington School of Medicine & Texas A&M University.
- Bray S.H., Zapata I., Woodward N.C. i wsp. (2023). Social determinants of health and disease in companion dogs: A cohort study from the Dog Aging Project. Evolution, Medicine, and Public Health, 11(1). Badanie analizujące wpływ czynników społecznych i środowiskowych na zdrowie oraz starzenie się psów.
Czasem wystarczy drobna obserwacja, by odkryć, co naprawdę chce ci powiedzieć twój kot lub pies. Poznaj zachowania, które zdradzają jego nastrój i potrzeby. Zobacz na styl.interia.pl/zwierzęta
