Kiedy zakończyć dokarmianie ptaków? Uważaj. Mały błąd może mieć dla nich fatalne skutki

Późna jesień i zima to ekstremalnie trudny czas dla dzikich zwierząt oraz ptaków. Niskie temperatury, śnieg, lód, problem z dostępem do wartościowego pożywienia, a także czyhające drapieżniki sprawiają, że miesiące te bywają dla nich walką o przetrwanie. Szczególnie małe ptaki, które na zimę nie odlatują do ciepłych krajów, są narażone na niebezpieczeństwo. Ich naturalny pokarm zostaje przykryty śniegiem lub zamarza, a krótki dzień i mróz drastycznie ograniczają czas na znalezienie czegoś do jedzenia. W efekcie bywa, że sikorki czy wróble nie są w stanie przetrwać do wiosny z powodu zimowego wyczerpania. Z tego właśnie względu buduje się dla nich karmniki. Dzięki stałemu dostępowi do wartościowych, dających energię przekąsek, ptaki są w stanie stawić czoła niekorzystnym warunkom pogodowym.

Należy wiedzieć, że umieszczenie karmnika w ogrodzie i wrzucenie do niego przypadkowych produktów spożywczych nie będzie wystarczające, a czasem może nawet skończyć się tragicznie. Każdy, kto chce pomóc ptakom zimą, powinien znać podstawowe zasady ich dokarmiania. Aby utrzymać dostateczną do przetrwania zimy temperaturę ciała (ok. 40 st. C), ptaki potrzebują przekąsek wysokoenergetycznych, bogatych w tłuszcze oraz łatwo przyswajalnych węglowodanów. Dla większości małych, obecnych w naszym kraju gatunków bezpieczne i wartościowe będą:

• nasiona słonecznika
• siemię lniane
• nasiona dyni
• orzechy - włoskie, laskowe, ziemne
• owoce - suszone rodzynki, morele, jabłka, świeża jarzębina
• zboża takie jak proso, owies, pszenica
• tłuszcze - surowa słonina czy kule tłuszczowe

Należy przy tym pamiętać, że przekąski nie powinny być dosalane, doprawiane, ani prażone. Ptakom nie można podawać resztek jedzenia, pieczywa czy zbyt dużych kawałków owoców. Kluczowe jest, aby przekąski były świeże, niespleśniałe, a karmniki czyste.

W Polsce pogoda bywa nieprzewidywalna, szczególnie w okresach przejściowych między porami roku. Kilka cieplejszych dni w marcu może dać wrażenie, że zima odeszła w zapomnienie, a kolejne zaskoczyć opadami śniegu i mroźnym powietrzem. Z tego też względu, decydując się na zaprzestanie dokarmiania ptaków, nie warto sugerować się konkretnymi datami w kalendarzu, a warunkami pogodowymi. Uznaje się, że optymalnym czasem będzie przełom marca oraz kwietnia, jednak należy mieć na uwadze, że ptakom warto ograniczać pokarm stopniowo, a nie odbierać zupełnie dostęp do nasion z dnia na dzień. Gdy zima ustaje, a temperatury są dodatnie, warto ograniczać przekąski w karmnikach, zostawiając tylko niewielką ilość nasion i wydłużać przerwy między posiłkami. Takie działanie będzie stymulowało ptaki do samodzielnych poszukiwań pożywienia. Warto także obserwować zachowanie ptaków i reagować na ich potrzeby. Ich mniejsze zainteresowanie karmnikiem będzie świadczyło o tym, że mają już wystarczająco dużo źródeł pokarmu w naturze i można bez obaw zakończyć ich regularne dokarmianie.

Nadejście wiosny to dla ptaków również bardzo wymagający, intensywny okres. Zaczyna się wtedy bowiem czas lęgowy, a co za tym idzie - większe zapotrzebowanie na pożywienie. Ptaki budują gniazda, wysiadują jaja, a następnie karmią pisklęta - niekiedy nawet kilkanaście razy dziennie. To dla nich ogromny wysiłek energetyczny, tym bardziej, że młode nie zadowolą się byle czym - do prawidłowego rozwoju potrzebują pożywienia bogatego w białko - m.in. owadów, larw, pajęczaków. Jeśli więc pojawią się załamania pogodowe - przymrozki, śnieg czy grad, warto wczesną wiosną na krótko wspomóc naszych skrzydlatych przyjaciół odrobiną przekąsek, jak również świeżej wody. Bywa bowiem, że długofalowe przerwy w opadach atmosferycznych i susze drastycznie ograniczają ptakom dostęp do wody - zarówno do picia, jak i kąpieli. Wiosną, gdy nastaną cieplejsze dni, a w szczególności latem, dobrze jest umieścić niewielką miseczkę z wodą np. na tarasie, balkonie czy w ogrodzie. Ważne również, aby zadbać o przydomowe otoczenie, które będzie dla ptaków schronieniem przed drapieżnikami. Działaniami, które warto podjąć na wiosnę w celu zatroszczenia się o ptaki, będzie między innymi:

• Sadzenie w ogrodzie przyjaznych dla ptaków gatunków roślin - takich, które oferują im naturalny pokarm w różnych porach roku. Mogą być to np. krzewy owocowe (jarzębina, berberys, dzika róża, bez czarny), rośliny wydające nasiona (np. słonecznik, ostrożeń), a także drzewa i gęste krzewy, które zapewniają cień oraz schronienie. Rośliny kwitnące będą natomiast atrakcyjne dla owadów, które w okresie lęgowym ptaków stanowią dla nich wartościowe, wysokobiałkowe pożywienie.
• Umieszczenie w ogrodach budek lęgowych - szczególnie w miastach, gdzie ptakom jest coraz trudniej znaleźć naturalne miejsce do założenia gniazda. Budki lęgowe pomagają wróblom czy sikorkom bezpiecznie wychować młode. Należy pamiętać, aby zawiesić je na wysokości minimum 2 metrów oraz umieścić w zacienionym miejscu.
• Stworzenie warunków odpowiednich dla bytowania owadów - warto pamiętać, aby nie przesadzać z porządkami w ogrodzie i pozostawić niewielką ilość liści pod krzewami, powstrzymać się od wycinania części zarośli i nie przycinać zbyt krótko trawnika. Wówczas ptaki będą mogły korzystać z dostępności owadów, które wiosną oraz latem stanowią podstawę ich diety.

Warto pamiętać, że troska o ptaki nie powinna kończyć się zupełnie wraz z odejściem zimy. Wystawianie poidełek, sadzenie krzewów i pozostawienie odrobiny naturalnej dzikości w ogrodzie sprawi, że ptakom, pełniącym kluczową rolę w zdrowym ekosystemie, będzie żyło się znacznie lepiej.